Hoe maak je participatie duurzaam? Harrie helpt.

“Harrie is de personificatie van de ideale collega op de werkvloer voor werknemers met een extra ondersteuningsbehoefte”, vertelt trainer Luca Duppen. “Harrie staat voor: Hulpvaardig, Alert, Realistisch, Rustig, Instruerend en Eerlijk. Wat ons betreft dé competenties om de ideale collega te zijn.” 

Iedereen kan de training volgen, maar voor Vebego heeft de organisatie het programma wat gefinetuned om haar naadloos te doen aansluiten op de dagelijkse praktijk. Luca: “In twee dagen nemen we deelnemers mee in het verhaal van Harrie, de verschillende ondersteuningsbehoeftes, concrete handvaten en gesprekstechnieken. Ook leer je om te handelen op een manier die passend is bij de persoon.” 

“Een belangrijk element van onze werkwijze is dat we niet óver, maar mét mensen praten”, vertelt Theo Duijker. Als mede-initiator en trainer met inmiddels tien jaar ervaring, zit Harrie helemaal in zijn DNA. “Daarom is er áltijd, fysiek of online, een ‘Aanpakker’ aanwezig tijdens de eerste dag. Zodat we hem of haar zelf kunnen vragen wat diegene nodig heeft, waar we rekening mee kunnen houden en welke mensen en werkzaamheden goed bij die persoon zouden passen.” 

Een ander belangrijk punt is wegblijven van diagnoses, gaat Theo verder: “Het gaat er niet om wat iemand ‘heeft’ of ‘is’. Het gaat erom wat iemand nodig heeft om onderdeel te kunnen zijn van een groep, een bedrijf, de maatschappij. Een van de belangrijkste dingen die we onze cursisten leren is dan ook hoe ze de ideale collega kunnen zijn, zónder een hulpverlener te worden.” 

Die tools zijn nuttig voor alle omgang op de werkvloer, legt hij uit: “We krijgen regelmatig de opmerking na de training dat deze van nut is voor alle collega’s met wie je samenwerkt. De Harrie Helpt-trainingen gaat helemaal niet alleen over kwetsbare collega’s, maar over alle collega’s, én over de deelnemers zelf.” 

Harrie Helpt is een tweedaagse training waar bewust een week of twee tussen zit. De eerste dag begint met een kennismaking en deling van ervaringen, maar gaat al snel over in het praktische.  

Met verschillende tools en hulpmiddelen uit de praktijk, zoals de Balanskaart die iemands zichtbare tekenen van zijn of haar emotionele staat in kaart brengt, krijgen deelnemers tijdens de training concrete handvaten voor de praktijk. Ook de huiswerkopdracht voor de tweede dag dient in de praktijk te worden uitgevoerd.  

Tijdens de tweede dag komen het huiswerk en de nieuwe praktijkervaringen aan bod en breng je als groep in kaart hoeveel tijd iets heeft gekost. “Dat is namelijk een ander punt waarop het vaak stroef loopt,” volgens Theo: “omdat mensen niet helder hebben hoeveel tijd het ze kost om een Aanpakker te begeleiden, kunnen ze niet altijd de deukjes in hun eigen agenda en werkzaamheden verantwoorden. Dit veroorzaakt onbegrip voor de Harrie’s. Juist wanneer je heel concreet laat zien wat je nodig hebt om iemand optimaal te helpen, ontstaat in een organisatie het begrip én de ruimte die nodig zijn voor een succesvolle ervaring.”  

Succesvolle ervaringen zijn er inmiddels bij Harrie ontelbaar veel. Met een goede samenwerking met het UWV, die het belang van duurzame plaatsing goed begrijpt en ondersteunt, krijgt het programma landelijke erkenning. Op alle gebieden: “Van MKB tot in de Tweede Kamer, Harrie’s zitten inmiddels overal!”  

Ook binnen Vebego groeit het aantal Harrie’s hard. “Het is supermooi om te zien hoe Vebego de training inzet als onderdeel van hun cultuur van begrip”, vertelt Theo. “Een fijne cultuur van tolerantie, iets voor een ander betekenen zonder daarin allerlei aannames te doen. Het is voor mij echt een cadeau om met mensen van Vebego het gesprek aan te gaan. Iedereen daar wil iets voor een ander betekenen. Ik vóel gewoon het familiegevoel. Dat is echt mega bijzonder in zo’n groot bedrijf, ik krijg daar zelf energie van. Je hoort het terug in hoe ze over zichzelf en over de organisatie praten. Het lijkt wel alsof ze er bewust op geselecteerd worden!”  

In zijn glansrijke carrière was Theo Duijker van het type ‘gewoon de schouders eronder’. Hij had een puberbrein, zegt hij zelf: “En toen kregen we onze tweede dochter, die meervoudig beperkt is en daarmee kwetsbaar. Dat maakte me minder onwetend, meer bewust.”

Theo ging vrijwilligerswerk doen. Hij hielp kwetsbare mensen zich te ontwikkelen binnen bedrijven. Zo deed hij jarenlang praktische ervaring op. Niet vanaf een afstand, maar óp de werkvloer. En die ervaring werd gezien door het voormalig CNV Jongeren, een vakbond die al flink aan de Participatie-weg timmerde voordat dat een ‘ding’ was. Zij merkten al een tijdje dat sommige plaatsingen van kwetsbaren bij bedrijven hartstikke goed gingen, en andere niet. Dus gingen ze op onderzoek uit: Wat maakt een plaatsing goed? Wat gebeurt daar anders?

De eerste gemene deler was dat er bij succeservaringen altijd een collega op de werkvloer was die zich om de kwetsbare collega bekommerde. Die hem of haar wegwijs maakte, regelmatig vroeg hoe het ging, het geduld opbracht om dezelfde taak een tweede keer uit te leggen. Of een zevende keer. Een andere gemene deler was eerlijke feedback. Constructieve kritiek niet verzwijgen, geen complimenten geven waar dat niet gepast was. Langzaamaan ontstonden de competenties voor een Harrie. Als je deze competenties laat zien, creëer je ruimte voor de werknemers om te groeien. Een boodschap die het delen met andere bedrijven meer dan waard was. Het antwoord lag op de werkvloer zelf. Bij de mensen die elke dag met de kwetsbare collega’s samenwerkten. De Harrie Helpt-training werd geboren. 

Inmiddels zijn er 19.000 Harrie’s in Nederland, die in klassen van 12 deelnemers zijn getraind door meer dan 15 trainers, verdeeld over 35 arbeidsmarktregio’s. In samenwerking met Enspiratie werd het doorontwikkeld tot een begrip op de werkvloer. De tweedaagse training kent twee varianten: open inschrijving, en in-company. Verder is er nog een Statushouders training met de focus op cultuursensitiviteit en taal, een verdiepende module Statushouders en een verdiepende module Inclusief Leiderschap.